PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONUNDA MEMURLAR İÇİN NE DEDİLER? -1-
2019 Mali Yılı Bütçe Kanunu Teklifinin Plan ve Bütçe Komisyonundaki görüşmeleri tamamlandı.
Memurları ilgilendiren kimi konular bütçe kanunu ve eki cetvellerde yer alır: Örneğin gündelik, fazla çalışma ücreti gibi.
Memurlar ve emeklileri ile ilgili ve mali nitelikli olan konular doğal olarak Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülür, konuşulur ve karara bağlanır.
Özellikle Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçelerinin görüşülmesi esnasında memur ve emeklilerinin sorunları ve talepleri gündemde tutulur. Buna Bütçe Kanununun sunuş konuşmasında ile kapanış konuşmasında Kabine adına konuşan Cumhurbaşkanı yardımcısı Sn. Fut Oktay’ın konuşmaları da önemlidir.
Bu aşamalarda sendika ve konfederasyon yöneticileri, komisyon üyesi milletvekillerini bilgilendirir ve önem verdiklerini konuların görüşülmesini veya görüşlerin aktarılmasını, kayda geçmesini sağlarlar.
5. Dönem (2020-2021) toplu sözleşmesi görüşmelerini danışıklı dövüş ile Hakem Kuruluna gönderen sendika ve konfederasyonlar, Komisyon çalışmalarında ortadan kayboldular, başka işlerle uğraştılar ve memur ve emeklilerinin sorunları gündeme taşınmadı.
Aşağıda, Komisyonda Bütçe Teklifinin Cumhurbaşkanı Yardımcısı Sn. Fuat Oktay tarafından yapılan sunuş konuşması ile Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bütçesinin görüşülmesinde bakan Sn. Zehra Zümrüt Selçuk’un sunuş ve soruları cevaplandıran konuşması ile, komisyon üyeleri ve komisyonda söz alan konuşmalarında memur ve emeklilerini ilgilendiren kısımlarını –tartışma ve sataşmaları ayıklayarak- incelenmemiş metinlerden derleyerek bilgilerinize sunuyoruz.
Tarih: 24 Ekim 2019
2020 Mali Yılı Bütçe Kanunu Teklifi Sunuş konuşması
CUMHURBAŞKANI YARDIMCISI FUAT OKTAY –
Sayın Başkan, değerli üyeler; iktidara geldiğimiz 2002 yılı sonundan bu yana kamu görevlilerimizin mali ve sosyal haklarında ciddi iyileşmeler sağladık, onların yaşam standartlarını yükselttik, yükseltmeye de devam edeceğiz.
2002-2019 Ekim döneminde kamu görevlilerimizin aylık ve ücretlerinde enflasyonun oldukça üzerinde artış sağladık. Nitekim, aile yardımı ödeneği dâhil en düşük memur maaşı 2002 Aralık ayında 392 TL iken 2019 Ekim ayında 3.707 TL’ye çıkarıldı, artış oranı yüzde 846’ya ulaştı. Aile yardımı ödeneği dâhil ortalama memur maaşı 2002 Aralık ayında 578 TL iken 2019 Ekim ayında 4.483 TL’ye çıkarılmıştır, artış yüzde 676’ya ulaştı.
… Ayırdığımız bu bütçeyle eğitimin her kademesinde niteliğin artırılmasına yönelik tekli eğitime geçilmesi, okul öncesi eğitimin yaygınlaştırılması, mesleki ve teknik eğitim atölye ve laboratuvarlarının modernizasyonu, tasarım ve beceri atölyelerinin kurulması, öğretmenlerin mesleki gelişimlerinin desteklenmesine yönelik yapacağımız yatırımlar 2020 yılında ön plana çıkacaktır.
Tarih: 19 Kasım 2019
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Bütçesi:
AİLE, ÇALIŞMA VE SOSYAL HİZMETLER BAKANI ZEHRA ZÜMRÜT
SELÇUK –
Sizlere dağıtılan kitapçık üzerinden Bakanlığımızın merkez, bağlı ve ilgili kuruluşları tarafından gerçekleştirilen icraatları ile 2019 yılına ilişkin faaliyetleri hep beraber değerlendireceğiz.
İnsanı, milleti ve devleti yaşatmanın yolu biliyoruz ki aileden geçmektedir.
… Sendikal hayatı güçlendirmek adına geçtiğimiz süreçte önemli adımlar attık ve şu anda 188 sendika ve 5 konfederasyon faaliyet göstermekte. Sendikalaşma oranımız işçilerimizde yüzde 13,8 ve kamu görevlileri sendikalarında da yüzde 67’ye ulaşmıştır.26
… Biz sendikaların kuruluş işlemlerini daha etkin hâle getireceğiz ve sendikalara daha etkin katılımı destekliyoruz ve iş gücümüze gelecek hazırlamak adına da kurumlarımız aracılığıyla projelerle sendikal hayatı desteklemekteyiz.27
MUSTAFA KALAYCI (Konya) – …
Kamuda ücret adaletini sağlayacak, statü ve istihdam karmaşasını giderecek, işe girişte, ilerleme ve yükselmede objektif, liyakati esas alacak bir personel rejiminin uygulamaya konulması ihtiyacı devam etmektedir. Kamuda güvencesiz, sözleşmeli, geçici, vekil, fahri, ücretli ve kısmi zamanlı personel çalıştırılması son bulmalıdır, mevcut çalışanlar kadrolara alınmalıdır.
Yardımcı hizmetler sınıfı tümden kaldırılmalı ve bu sınıfta görev yapan personel kurumlarında genel idare hizmetleri kadrolarına alınmalıdır.
Sayın Başkanım, son olarak kısa bir şeyim kaldı. İşçi, esnaf ve çiftçi emekli aylıkları 2019 yılı Ocak ayında yüzde 10,2, Temmuz ayında ise yüzde 5 oranında artırılmıştır. Memur maaşları ve memur emekli aylıkları ise 2019 yılı Ocak ayında yüzde 10,7, Temmuz ayında yüzde 6 oranında artırılmıştır. İşçi, esnaf ve çiftçi emekli aylıkları 2020 yılı Ocak ve Temmuz aylarında önceki yılın altı aylık enflasyon tahmini dikkate alınarak artırılacaktı r. Kamu görevlileriyle yapılan toplu sözleşme hükümlerine göre, memur maaşları ve memur emekli aylıkları ise 2020 yılının Ocak ayında yüzde 4, Temmuz ayında yüzde 4 oranında artırılacak, ayrıca 2020 yılının Ocak ve Temmuz aylarında geçmiş altı aylık dönemlerde oluşacak enflasyon farkları buna ilave edilecektir.
İSMAİL TATLIOĞLU (Bursa)
Bakın, sayılarını bile bilmediğimiz EYT’lileri konuşuyoruz, Sayın Cumhurbaşkanı konuşuyor, aşağı yukarı bütün partilerin EYT’lilerle ilgili taahhütleri var, aşağı yukarı bütün partilerin 3600’le ilgili taahhütleri var, bütün partilerin. Bunları söylüyoruz, bunlar söyleniyor, iktidara gelince “Buradan böyle gözüktü mü?” diyoruz.
NİLGÜN ÖK (Denizli) –
...bu ülkede maalesef ki gerçekten, sosyal güvenlik sistemi açısından, o kuyrukları, insanların maaşlarını bile alamadığı, bakın, devlet memurlarının maaşlarını bile alamadığı, maaşlarını ödemek için devletin IMF’ten borç kullandığı günlerden, bugün sosyal sistemde öyle bir değişiklik yaparak, bunları tek çatı altında toplayarak bugün, çok şükür, hem engelliler konusunda hem emekliler konusunda çok büyük çağ atladık.
...
Bir de ben sizlere reel rakamlardan bahsetmek istiyorum. Biliyorsunuz, net asgari ücret de reel olarak -bunun altını çiziyorum- göreve geldiğimiz dönemden bugüne kadar yüzde 142,47 oranında artış vardır.
Hükûmetlerimiz döneminde ortalama memur maaşı reel olarak yüzde 65 oranında artmıştır. Yine emekli maaşlarına baktığımızda, Emekli Sandığı için yüzde 48, SSK, işçiler için yüzde 73, SSK tarım işçileri için yüzde 102, BAĞ-KUR’lu esnaf için yüzde 171, BAĞ-KUR tarım işçileri için yüzde 397 olarak reel anlamda artmış durumdadır.
KAMİL OKYAY SINDIR (İzmir) –
… Bakın, kamu görevlilerinin toplu sözleşmesinin… Kanunun toplu sözleşme kapsamı “Toplu sözleşme, kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler…” diye gidiyor. Burada “mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak” demekle aslında toplu iş sözleşmesine peşinen bir sınırlama getiriyorsunuz dolayısıyla bunların, pazarlık konusu toplu iş sözleşme konusu Yapılmasını engelliyorsunuz. Diğer açıdan, örneğin harcırahlar, fazla mesai, bunlar da bütçe Kanunuyla belirlendiğine göre toplu iş sözleşmesinin kamu çalışanları açısından çok fazla bir maddi imkân sağlayacağını söylemek mümkün değil.
Yine kamu işçilerine ikramiye verilmesi söz konusu. Maaşları ne kadar yetersiz olsa da böyle bir uygulama var. Az veya çok, bunun yorumunu yapmıyorum ama ikramiye almayan tek kesimin de kamu görevlileri ve devlet memurları olduğunu da bir kez daha hatırlatmak istiyorum. Yine bu toplu sözleşmenin kapsamında, 28’inci maddesinde yer alan kamu görevlilerine ikramiye verilmesi konusu maalesef verilemiyor. Bu konuda en az 1’er maaş tutarında ikramiye verilmesini sizden rica ediyorum.
Emeklilik aylığındaki düşüş de aslında engellenmelidir ki 2008’den önce kamu görevine girmiş olanlar da ek ödeme ve bazı kalemlerden sigorta ve vergi kesintisi yapılmadığı için emekli olduğunda emeklilik aylığı önemli ölçüde düşmektedir. Emekli maaşının yaşanabilir bir düzeye yükseltilmesi esas olmalıdır.
Sayın Bakanım, görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarını lütfen yapınız.
Cumhurbaşkanlığının Anayasa’daki görev ve yetkilerinde “Üst kademe kamu yöneticilerini atar, görevlerine son verir…” gibi bir ifade olmasına rağmen Anayasa’da “Münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda da Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.” diyor. Üst kademe yöneticilerinin atanmasında yetişme veya yetiştirilme yerine, ya da siyasal iktidara yakın olmanın, liyakat yerine, siyasi tercihin tek seçenek olması kabul edilemez. Lütfen bu sınavları da layıkıyla yapınız.
3600 ek gösterge için sağlık, diyanet, güvenlik ve öğretmenler için hep konuşuluyor ama onlarla eşit statüde, geçmişinde aldığı eğitim ve yaptığı hizmet açısından onlarla eşit statüde olan çok ciddi anlamda kamu görevlisi var. Onların da hayal kırıklığına uğramaması adına bu 3600 ek gösterge ve katsayı adaletsizliğini ortadan kaldırıcı önlemleri lütfen alınız.
Aynı zamanda, üç ayda bir toplanması gereken ve tüm sosyal kesimlerin temsil edildiği Ekonomik ve Sosyal Konsey yaklaşık on yıldan beri toplanmamaktadır. Sayın Bakan. Toplamayı düşünmüyor musunuz?
Aynı zamanda, Kamu Personeli Danışma Kurulu Mart ayında toplanması gerekirken hâlâ toplanmadı. Bunu ne zaman toplamayı düşünüyorsunuz? Bunları da merak ediyoruz.
SÜLEYMAN GİRGİN (Muğla) –
Sayın Bakan, 2020 Programı’nın iddiasına göre, 2019'da işçinin, memurun ve asgari ücretlinin satın alma gücünün yükseldiğini görüyoruz. 2019'da yapılan bu zamlara rağmen alım gücü nasıl yükselmiştir Sayın Bakan? Ama nasıl olduğunu bizler söyleyelim size: TÜİK'i emir komuta zinciri içinde yönettiğiniz, verileri emir komuta içinde aldığınız için bu oranlar bu şekilde çıkmaktadır.
KANİ BEKO (İzmir) -
Sendikalaşma… Türkiye, en kötü sendikalaşma oranı ve düşük toplu iş sözleşmesi kapsamıyla OECD ülkelerinin sonuncusudur. Sigortalı işçiler arasında sendikalaşma oranı sadece yüzde 13,9 dur. Ayrıca işçilerin sadece yüzde 7'si toplu iş sözleşmesi kapsamındadır. Sendikal hak ve özgürlüklerin önündeki engeller mutlaka kaldırılmalıdır.
ARZU ERDEM (İstanbul) –
Yine, kamuda yardımcı hizmetli kadrosunda çalışan engellilerimizin yardımcı hizmetli kadrosundan engeline göre memurluk kadrosunun belirli alanlarına geçirilmesi gerekmektedir. Bu hususta yine bir çalışma olacak mıdır?
BAKİ ŞİMŞEK (Mersin) –
Sayın Bakanım, bir de eş durumu tayinlerinde gerek sözleşmeli olarak çalışanlarda gerek KHK’yle taşerondan kadroya geçenlerde eş durumu tayinlerinde -KHK’lilerde hiç yok zaten- sözleşmelilerde de ciddi sıkıntılar yaşıyoruz. Yani yeni evlenen bireyler diyor ki, beni arıyor geçenlerde bir vatandaşımız “Tunceli’de görev yapıyorum, polisim ve eşim Şırnak’ta görev yapıyor.” Yani burada devlet şunu yapsın: 2’si de doğu hizmeti yapıyor; en azından bir tarafta, yani devletin isteğine göre bunları bir tarafta birleştirelim yoksa yeni evlenen çiftler adına gerçekten kurumlar arası… Üniversiteler de aynı şekilde, üniversitede çalışan memurlardan ciddi şikâyetler alıyoruz.
Bunlarla ilgili mutlaka bir çare bulunmalıdır; yeni evlenen eşler birleştirilmelidir.
ÖMER FETHİ GÜRER (Niğde) –
Üniversiteli işçilerin statü değişikliğinin yapılmasının, işçi olanların memur olmasının yolu açılacak mıdır?
…Tüm memurların ek 3600 göstergesi verilmelidir. Tüm kamuda asıl işi yapanlar asıl kadroya alınıp eşit ücret verilmesi sağlanmalıdır. Taşerondan kadroya geçenlerin toplu iş sözleşmesinden yararlanmamasıyla oluşan hak kayıpları telafi edilmelidir. Belediye şirketlerine alınan taşeron iş çilerin doğrudan belediye kadrolarına alınması sağlanmalıdır. 183
… Yardımcı hizmetler sınıfındaki kamu görevlilerinin genel idare hizmetler sınıfında istihdamları düşünülmekte midir?
İSMAİL GÜNEŞ (Uşak) – Diğer taraftan, şöyle bir şey arkadaşlar: Tabii, bunun gerisine, geriye gidip baktığımız zaman, emeklilikte yaşa takılanları biz de seviyoruz ama şu var: Arkadaşlar, biz ülkemizi, vatanımızın ve milletimizin geleceğini daha çok önemsiyoruz ve daha çok seviyoruz.
Şimdi, geriye dönüp “İlk defa o emeklilik sistemi ne zaman hayata geçmiş?” diye baktığımızda, 1949 yılında hayata geçiyor; o zaman bayanlar için 20 yaş, erkekler için 25 yaş getiriliyor. O dönemde, tabii, çalışan sayımız çok az ve insanların Türkiye’deki ortalama ömrü daha kısa olduğu için ilk
dönemlerde bu idare ediyor fakat daha sonraki dönemlere geldiğimiz zaman, rahmetli Özal görüyor ki bu sistemin kendi kendini götürmesi mümkün değil ve 1986 yılında kadınlarımızda 50 yaşa, erkeklerimizde 55 yaşa kademeli bir geçiş sağlıyor. Gerçekten de bu sisteme geçseydik biz -geçtik bu sisteme- devam ettirseydik belki bugün bir sürü problemi yaşamayacaktık. Aynı bugün muhalefet partilerinin bunu sadece siyasi amaçla dile getirdiği gibi o dönemlerde, o günlerde rahmetli Demirel de bunu dile getiriyor ve diyor ki: “Ya, kardeşim, erken yaşta emekliliği biz yapacağız.” Ve emekliliği kadınlarımızda –aşağı yukarı yirmi yıl çalıştıktan sonra- 38 yaşına, erkeklerimizde -yirmi beş yıl çalıştıktan sonra- 43 yaşına çekiyor. Ve dolayısıyla da… Tabii ki, şimdi CHP’nin Genel Başkanı olan Kemal Kılıçdaroğlu da o dönemlerde SGK -o dönemde SSK- Genel Müdürü; bakıyor ki SGK’nin -SSK’nin- 100 trilyon lira açığı var, diyor ki o dönemde: “Ya, bu gidişle biz burada batacağız ve emeklilerimize hiç para veremeyeceğiz. Ne yapalım? Emeklilik yaşının 60’a çıkması gerekir.” Doğru mu söylüyor arkadaşlar? Doğru söylüyor yani burada bir şey yok. Şimdi “O gün öyle söyleyen Kemal Kılıçdaroğlu bugün niye böyle söylüyor?” derseniz, tabii, rakamlara bakmak lazım.
Şimdi, bizim 4/A SSK’li ne kadar çalışanımız var? 15 milyon 449 bin. Emeklimiz ne kadar var? 7 milyon 944 bin. 4/B’li dediğimiz BAĞ-KUR’lu ne kadar var? 2 milyon 915 bin. Emekli ne kadar var? 2 milyon 671 bin. 4/C’li dediğimiz memur çalışanımız ne kadar var? 3 milyon 44 bin.
…
Memur emekli sayımız 2 milyon 259 bin. Bugün toplam çalışana baktığımız zaman, çalışan sayımız 21 milyon 404 bin ve diğer taraftan da emekli sayımız 12 milyon 876.
....
Şimdi, diyor ki… Mesela 2018 yılında tüm SGK’li çalışanlardan emeklilik primi ve sosyal güvenlik primi olarak toplanan para ne kadar? 246 milyar TL. Sadece emekli aylığına giden para ne kadar? 245 milyar TL.
Peki, bu 2019’da ne olmuş derseniz; toplanan 294, toplam emekli aylığına giden 298. Toplanan tüm paralar yani bunun içinde sağlık giderleri de dâhil emekli maaşını karşılamıyor.
Peki, sağlık giderleri ne kadar? 2019’da 110 milyar TL. 2020’de kaç olacak? 122 milyar TL ve daha bu Bakanlığımızın…
… Şimdi ben şunu söylüyorum arkadaşlar: “Emeklilikte yaşa takılanlar”ı çıkaralım; tamam. Burada Durmuş Yılmaz’ın dürüstlüğü, doğruluğu yönünden hiçbir şüphemiz yoktur ama açık ve net konuşup ona da soruyorum. Gerçekten de bu emeklilikte yaşa takılanları çıkardığınız zaman bunun finansmanını nereden sağlayacaksınız? Nereden sağlayacaksınız?
AİLE, ÇALIŞMA VE SOSYAL HİZMETLER BAKANI ZEHRA ZÜMRÜT SELÇUK –
“3600 ek gösterge düzenlemesi ne durumda?” Bir kere, bu, Cumhurbaşkanımızın sözü. Biz hiçbir zaman Cumhurbaşkanımızın, Devlet Başkanımızın sözünü yere indirmedik, bunu da indirmeyeceğiz tabii ki. Biz şu anda ona dair kapsamlı bir çalışma yapıyoruz ve maaş sistemindeki kadronun önemi var, bunun hiyerarşik sistemi içindeki yeri var; emekli ikramiyesi, emekli aylığı ve bunu yaptığımız zaman emekli olacaklar içindeki bunun tekrar ikamesi var. Gerek Hazine ve Maliye Bakanlığımızla gerek biz ortak olarak bu konuda da çalışmaya ve meslekler arası dengeleri de göz önüne alarak bütüncül bir şekilde değerlendirmeye devam ediyoruz.
Görüşünüzü yazın
Yorumunuz editör onayından sonra yayımlanır.