Asgari Ücret : 2.325 TL. İnsanca Yaşam Umudu Hayal Oldu!

ASGARİ ÜCRET : 2.325 TL. İNSANCA YAŞAM UMUDU HAYAL OLDU!
Milyonlarca  işçiyi ilgilendiren asgari ücret, 2020 yılı boyunca uygulanmak üzere aylık brüt 2.943 TL ve net 2.324,70 TL olarak belirlendi. Bunun ne kadarının Sayın Cumhurbaşkanının jesti olduğunu bilmiyoruz.

Asgari ücret bir ülkenin çalışanlarına verdiği değerin ifadesidir.

Hatırlayalım; asgari ücret görüşmeleri devam ederken TÜİK tarafından bekâr bir kişi için asgari geçim tutarı; “ağır" statüdeki işlerde 2 bin 331 lira, "orta" statüdeki işlerde 2.086 lira, "hafif" statüdeki işlerde bin 940 lira açıklanmıştı. (http://www.turkis.org.tr/ASGARI-UCRET-TESPIT-KOMISYONU-3-TOPLANTISINI-GERCEKLESTIRDI-d335754)

Görüşmelere işçiler adına oturan TÜRK-İŞ’e göre, asgari ücret belirlendiği saatlerde,  Aralık ayı açlık ve yoksulluk sınırı rakamları henüz kamu oyuna açıklanmamıştı.,

Ancak Türk-İş’ tarafından yapılan araştırmaya göre, Kasım ayında evli olmayan-çocuksuz bir çalışanın ‘yaşama maliyeti’ aylık 2.577,94 TL olarak hesaplanmıştı. (http://www.turkis.org.tr/KASIM-2019-ACLIK-VE-YOKSULLUK-SINIRI--d320750) Ve Türk-İş diğer iki işçi sendikaları konfederasyonu ile birlikte ortak açıklama yaparak bu rakamın altındaki teklife “Evet” demeyeceklerini  açıklamıştı.

Aynı araştırmada 4 kişilik bir ailenin Kasım ayı açlık sınırı 2.102,83 TL, yoksulluk sınırı  ise  6.849,62 TL olarak belirlenmişti.

Peki açlık sınırı ne demektir?

Açlık sınırı TÜRK-İŞ’e göre “Dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması tutarı”dır.

Yani bu rakam zorunlu mutfak harcamalarını ifade eder. İçerisinde kira, ulaşım, eğitim, sağlık, giyim, temizlik malzemeleri, eğlence, elektrik, su, yakacak, telefon ve benzeri diğer harcamaların hiç birisi yok. 

AÇLIK SINIRI, ÇADIRDA YAŞAYAN AİLE İÇİN MİDİR?
Yani açlık sınırı derken, çadırda yaşayan; elektrik, su dahil hiçbir ihtiyacı karşılanmayan bir aileden söz ediyoruz. 

Yeni asgari ücret geçen yıla göre % 15,1’lık bir artışı ifade ediyor. Bu artış bir yandan 2019 yılının enflasyon kayıplarını, öte yandan 2020 yılının tahmini enflasyon etkilerini kapsıyor.

TÜİK’e göre 11 aylık TÜFE oranı % 10,56. Buna Aralık ayı enflasyonu dahil değil. Ama Hükumetin 2020 yılı enflasyon tahmini % 8.6’dır.

2020 yılında harç ve vergiler yeniden değerleme oranına göre belirleniyor. Bu oran da % 23,58 olarak açıklandı.

Netice olarak, döviz ve altın rekor denemeleri yaparken asgari ücretliye refah payı veya büyümeden pay olup olmadığı açıklamalarda belirtilmiyor.

Asgari ücretin, başka alanlarda da yansımaları var. Başka bir deyişle bazı ödeme ve cezalar asgari ücrete göre belirleniyor.

Örneğin asgari geçim indirimi (AGİ), isteğe bağlı sigortalılık, idari para cezaları gibi bazı ödeme ve cezalar asgari ücret çerçevesinde belirleniyor.

ASGARİ ÜCRETİ KİMLER BELİRLİYOR?

Peki kim belirliyor bu asgari ücreti.?

Yasa gereği kurulan 15 kişilik bir Asgari Ücret Tespit Komisyonu var. Bu Komisyonun aşağıdaki kişilerden oluşuyor.
- Çalışma Genel Müdürü veya yardımcısı,
- İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürü veya yardımcısı,
- TÜİK Ekonomik İstatistikler Dairesi Başkanı veya yardımcısı
- Hazine Müsteşarlığı temsilcisi,
- DPT Müsteşarlığından konu ile ilgili Dairenin Başkanı,
- TÜRK-İŞ’ten 5 temsilci,
- TİSK’ten 5 temsilci.

Kurulun Başkanını Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı belirliyor.

Kurul çoğunlukla karar veriyor.

Tabloya bakıldığında 5 hükümet, 5 işveren ve 5 işçi temsilcisi var. Ve yine tabloya göre işveren ile Hükümet üyelerinin genelde birlikte hareket ettiğini, işçilerin azınlıkta kaldığını söylemek için kahin olmaya gerek yok.

Nitekim karar oy çokluğu ile alındı. Yani 2020 yılı için açıklanan asgari ücrete Türk-İş “Hayır” demekle kalmadı, toplantıyı da terketti.

“Asgari Ücret Tespit Komisyonu herhangi bir kurala bağlı değil mi?” sorusu akla gelebilir.

Anayasamızın “Ücrette adalet sağlanması” başlıklı 55 inci maddesi şöyledir:

“Ücret emeğin karşılığıdır.
Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alır.
Asgarî ücretin tespitinde çalışanların geçim şartları ile ülkenin ekonomik durumu da gözönünde bulundurulur.”

Asgari Ücret Yönetmeliğinin 4/d maddesi asgari ücreti şöyle tanımlıyor:

“d) Asgari ücret: İşçilere normal bir çalışma günü karşılığı ödenen ve işçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını günün fiyatları üzerinden asgari düzeyde karşılamaya yetecek ücreti,”

Karar oy çokluğu ile alındığına göre taraflar bu asgari ücret ile Yönetmelikte belirtilen “gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçların karşılanıp karşılanamayacağını düşünmemişlerdir.

Bizi üzen önemli bir nokta da, tanımlamada “eğitim”in bulunmaması. Bir kasıt değilse açık bir sorumsuzluktur. Asgari ücretle çalışanların çocuklarının eğitim hakkı  yok sayılıyorsa veya zorunlu ihtiyaç olarak görülmüyorsa, ortada açık bir insan hakları ihlali var demektir.

KAĞIT ÜZERİNDE HER ŞEY GÜZEL!

Kağıt üzerinde her şey güzel. 
Anayasanın 55 inci maddesinde yer alan şu “ülkenin ekonomik durumunu gözönünde bulundurmak” ifadesi , her zaman asgari ücretin ve memurların toplu sözleşme dönemlerinde fren etkisi yapar.

11 ay harika olan ve harika gösterilen ekonomi, görüşme yapılan aylarda birden bire kötüymüş, dengeler bozulacakmış, gibi kamuoyuna aktarılır.

Velhasıl bir asgari ücret görüşmesi böylece bitti.
Memur sendikalarının toplu sözleşme görüşmelerinde de aslında aynı şeyler yaşanmış, karar Hakem Kuruluna bırakılmıştı. Hakem (!) Kurulu kararı malum.

Kış yeni başlıyor, asgari ücretli kış mevsimine bu soğuklukta başlıyor.